عجله؛ مانع تقرب به خدا

به گزارش ایکنا از اصفهان، آیت الله العظمی حسین مظاهری در سلسله گفتارهایی، به شرح 40 رذیلت اخلاقی پرداخته است که از سوی پایگاه اطلاع رسانی دفتر معظم له منتشر و در سایت خبرگزاری ایکنا بازنشر می شود. شماره ششم این مجموعه به رذیله اخلاقی «عجله» اختصاص دارد.

از جمله صفات رذیله، عجله است؛ به این معنا که انسان چیزی را قبل از فرارسیدن وقت آن طلب کند. عجله به طور معمول با حماقت همراه است و آنچه از آن حاصل می شود، بدون فکر و تأمل به دست می آید. عجله از صفاتی است که به صورت ذاتی در نهاد انسان نهاده شده؛ اما رسوخ آن در دل، در پی پیروی از این رذیلت اخلاقی پدید می آید و به مراقبت و ممانعت نیاز دارد.

بیشتر بخوانید:

بی تابی و سبک سری؛ رذیلت ذاتی انسان مکر و فریب؛ جلوه ای از نفاق و دورویی غفلت؛ عامل کوری و زنگار قلب شرک؛ عامل محرومیت از رحمت خدا بی ثباتی؛ مایه زیان کاری در دنیا و آخرت

قرآن کریم می فرماید: «وَ یَدْعُ الْإِنْسانُ بالشَّرِّ دُعاءَهُ بالْخَیْرِ وَ کانَ الْإِنْسانُ عَجُولاً؛ و انسان همان گونه که‏ خیر را فرامی‏ خواند، پیشامد بد را می‏ خواند و انسان همواره شتاب زده است.» (اسراء، 11) از این آیه شریفه به خوبی استفاده می شود که انسان عجول، یعنی کسی که صفت عجله در دلش جای گرفته است، قدرت تشخیص بین خیر و شر را از دست می دهد و در نتیجه، به گمان تحصیل خیر، به دنبال شر می رود.

در همین راستا، یکی از مفاسد عجله، رهاکردن آخرت و روی آوردن به دنیای پست است: «کَلاَّ بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ تَذَرُونَ الْآخِرَةَ؛ ولی نه، شما دنیای‏ زودگذر را دوست دارید و آخرت را وامی‏ گذارید.» (قیامت، 20 و21)

خلاصه آنکه، انسان عجول در پی لقای پروردگار نیست، راه کمال و تقرب را نمی ‏پوید و در مقابل، برای رسیدن به دنیای فانی، شتابان است. چنین کسی بقا را رها کرده، به فنا چنگ می ‏زند، از ملک بی‏ زوال روی گردانده، به دار فریب و ملک فناپذیر روی می ‏آورد و سرگرم لذت های زودگذر شده و از لذات باقی محروم می ‏شود. این چنین است که در قیامت به چنین افرادی خطاب می شود: «أَذْهَبْتُمْ طَیِّباتِکُمْ فی‏ حَیاتِکُمُ الدُّنْیا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بها فَالْیَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بما کُنْتُمْ تَسْتَکْبرُونَ فِی الْأَرْضِ بغَیْرِ الْحَقِّ وَ بما کُنْتُمْ تَفْسُقُونَ؛ به آنان می گویند: نعمت های پاکیزه خود را در زندگی دنیایتان، خودخواهانه‏ صرف کردید و از آن ها برخوردار شدید، پس امروز به سزای‏ آنکه در زمین بناحق سرکشی و به سبب آنکه نافرمانی می‏ کردید، به عذاب خفت‏ آور کیفر می ‏یابید.» (احقاف، 20) نتیجه آنکه، عجله، افساری است که شیطان و یاران او به گردن بندگان می افکنند تا آن ها را در دام گمراهی گرفتار کنند و از کمال بازدارند.

آنچه در این مبحث توجه می طلبد، اینکه شتاب گرفتن و سبقت در نیکی ها مصداق عجله نیست و اینکه گاهی عجله غیرمذموم شمرده می شود، اشتباه است؛ مثلاً آنجا که قرآن کریم می فرماید: «فَاسْتَبقُوا الْخَیْراتِ؛ پس در کارهای نیک بر یکدیگر سبقت گیرید.» (مائده، 48) یا پیامبر اکرم(ص) که می فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ مِنَ‏ الْخَیرِ مَا یعَجَّلُ؛ خداوند کار خیری را که با شتاب صورت گیرد، دوست دارد.» (الکافی، ج 2، ص 142) سفارش به این سبقت و تعجیل درواقع سفارش به تعویق نینداختن کار خیر از وقت مناسب آن و تأکید بر استفاده از فرصت است. این گونه آیات و روایات مطلقاً به معنای خواستن چیزی در غیر موقع مناسب آن، بدون تفکر و تأمل نیست که مصداق عجله باشد و تصور شود که عجله در کارهای نیک، پسندیده است.

بنابراین، عجله با تعریفی که بیان شد، در هر صورت مذموم است و هر چه بر شدتش افزوده شود، ناپسندی آن بیشتر می شود. ناگفته پیداست که راهکار رفع صفت رذیله عجله، پیروی نکردن از آن و بی اعتنایی به خواست شیطان و نیز تمرین ضد آن، یعنی آرامش و صبر است.

انتهای پیام